Voor precies dezelfde dakkapel betaal je in de ene gemeente een paar honderd euro leges en in de andere ruim het dubbele of meer. Dat is geen fabel maar een structureel kenmerk van het Nederlandse systeem — en het loont om te weten hoe het werkt vóór je een aanvraag indient.

Wat zijn leges eigenlijk?

Leges zijn de vergoeding die je de gemeente betaalt voor het behandelen van je vergunningaanvraag. Ze staan in de gemeentelijke legesverordening, die elke gemeenteraad zelf vaststelt. Er is géén landelijk tarief; het enige landelijke principe is dat de gezamenlijke leges maximaal kostendekkend mogen zijn voor de gemeente.

Hoe wordt het bedrag berekend?

Vrijwel altijd als percentage van de bouwsom (de aanneemsom of een genormeerde raming), vaak met een minimumbedrag, soms met staffels. Juridische vakmedia becijferden dat het gemiddelde rond de 3 à 3,5% van de bouwsom ligt, met grote spreiding en vaak ondoorzichtige opbouw. Bij een verbouwing van bijvoorbeeld 60.000 euro praat je dus al snel over een bedrag in de orde van 1.500 tot ruim 2.500 euro — afhankelijk van je woonplaats.

Waarom die verschillen?

  • Gemeenten mogen zelf bepalen hoe ze hun kosten toerekenen (grote aanvragen subsidiëren soms kleine, of andersom).
  • De ene gemeente rekent aparte tarieven voor welstand, vooroverleg of buitenplanse afwijkingen, de andere stopt alles in één percentage.
  • Er is geen centrale publicatieplicht in vergelijkbare vorm — elke verordening is anders opgebouwd, wat vergelijken lastig maakt.

Zo vind je jouw tarief (15 minuten)

  1. Zoek op lokaleregelgeving.overheid.nl naar "legesverordening" plus je gemeentenaam. Pak de actuele versie mét tarieventabel.
  2. Zoek in de tarieventabel het hoofdstuk over omgevingsvergunning/bouwactiviteit.
  3. Reken het percentage over jouw geraamde bouwsom en check het minimumtarief.
  4. Let op bijkomende posten: welstandsadvies, vooroverleg, buitenplanse omgevingsplanactiviteit.

Kun je erop besparen?

  • Vergunningvrij ontwerpen waar dat kan (zie het achtererfgebied-artikel): geen aanvraag, geen leges.
  • Eén aanvraag in plaats van twee: wie de dakkapel en de aanbouw apart aanvraagt, betaalt vaak twee keer een minimumtarief.
  • Realistische bouwsom opgeven: de bouwsom moet kloppen (gemeenten controleren), maar reken jezelf niet onnodig rijk met een ruime raming inclusief posten die niet vergunningplichtig zijn, zoals losse keukeninrichting.
  • Intrekken bij twijfel: trek je een kansloze aanvraag vroeg in, dan restitueren veel gemeenten een deel van de leges — ook dat staat in de verordening.

Een landelijke, doorzoekbare leges-vergelijker bestaat op dit moment niet — verbouwen.nu onderzoekt de mogelijkheid om die op basis van de openbare verordeningen te bouwen.

Lees ook

Dit artikel is algemene informatie, geen persoonlijk bouwkundig, juridisch of financieel advies. Aan de inhoud kunnen geen rechten worden ontleend; gebruik is voor eigen risico. Regelingen en normen veranderen — controleer de actuele stand bij de officiële bron en raadpleeg voor jouw situatie een gekwalificeerde professional. Laatst gecontroleerd: juli 2026.